You're Javascript is disabled. Please enable it!

Ontspanning hoort erbij

De eerste opgave is om geregeld te ontspannen als u regelmatig last heeft van stress.

Adviezen

2006_02_ss17-386.jpgHier vindt u adviezen die u kunnen helpen om geregeld te ontspannen. Het zijn adviezen die u bekend zullen voorkomen: ze gelden voor iedereen en ze worden vaak gegeven. Maar dat maakt ze niet minder waardevol: als het lukt om regelmatig te ontspannen, bewijst u zichzelf een grote dienst.

Er worden vier adviezen besproken:

  • Leer stress herkennen
  • Leef gezond
  • Besteed aandacht aan uw sociale contacten
  • Doe dingen waar u plezier in heeft

Leer stress herkennen

Veel mensen zijn niet echt bewust van hoe ze zich voelen. Stress kunnen ze als ‘normaal’ gaan ervaren: het is iets gewoons geworden. Als u niet weet dat u gestresst bent, zult u ook geen aanleiding zien om te ontspannen. De eerste stap is daarom dat u stress leert herkennen.

Verschijnselen van stress

Een deel van de verschijnselen is lichamelijk:

  • Uw spieren zijn gespannen (spierpijn, stijve spieren, vooral in nek, schouders en rug)
  • U heeft vaak klamme handen
  • U heeft vaak hoofdpijn
  • U slaapt niet goed: moeite met inslapen of doorslapen, heel vroeg wakker worden
  • Hartkloppingen (een bonzend gevoel in de borst), onregelmatige hartslag
  • Duizeligheid (soms door hyperventilatie)
  • U heeft geregeld diarree of verstoppingen en daardoor soms een gebrek aan eetlust
  • U bent vaak erg moe
  • U heeft hoge bloeddruk (daar merkt u op zich niets van: het kan alleen blijken uit een meting bij de huisarts)

Daarnaast kunnen er psychische verschijnselen zijn:

  • U bent vaak lusteloos, somber
  • U voelt zich vaak machteloos
  • U heeft vaak het idee dat het u ‘teveel’ is
  • U bent rusteloos, gejaagd
  • U bent snel van slag: u schrikt snel, u bent snel geïrriteerd

Verder kan stress ook blijken uit uw gedrag:

  • U eet te veel (‘vreetbuien’) of juist te weinig
  • U drinkt veel, vooral om een beetje te kunnen ontspannen
  • U gebruikt geregeld kalmerende medicijnen of slaaptabletten
  • U heeft moeite om goed na te denken en zich te concentreren; u piekert en ‘maalt veel
  • U heeft de neiging zich terug te trekken
  • U wordt juist erg druk, praat veel
  • U kunt niet meer echt genieten
  • U bent klagerig, bitter, cynisch

Ontspanningsoefeningen

Een ontspanningsoefening helpt om te ontspannen, maar óók om het verschil tussen spanning en ontspanning te ervaren. Yoga heeft hetzelfde effect, tenminste als deze bestaat uit een combinatie van ademhalings- en spierontspanningsoefeningen.

“De ontspanningsoefeningen waren voor mij een openbaring. Je leerde om de aandacht te verplaatsen naar een bepaald deel van je lichaam, bijvoorbeeld je schouders, en dan de spanning in de schouders te voelen. Het gekke is, zodra je beseft dat er spanning in je schouders zit, kun je die spanning ook loslaten. Ik heb door die oefeningen eigenlijk een nieuw lichaam gekregen. Vroeger was mijn lichaam iets dat er nu eenmaal was, iets waarvan ik me meestal niet bewust was. Nu ben ik me veel beter bewust van mijn lichaam, het voelt weer ‘eigen’...”

Leef gezond

Hoe gezonder u bent, hoe beter u bestand bent tegen stress. Waarschijnlijk kent u de regels voor gezond leven: stop met roken, eet gezond, drink alcohol met mate en beweeg veel. Het voert te ver om over deze onderwerpen uitgebreide informatie te geven. Elders vindt u een aantal goede informatiebronnen over deze onderwerpen.

Veel bewegen

Heel wat mensen hebben baat bij sporten en bewegen. Het werkt ontspannend en maakt u fitter, waardoor u meer kunt hebben. Het blijkt ook dat sporten, bijvoorbeeld hardlopen, helpt om depressieve gevoelens te verminderen.

“Mijn therapeut wilde dat ik ging hardlopen, want dat is goed tegen depressieve gevoelens. Ik snapte dat eerst niet, want wat heeft hardlopen nou te maken met je depressie?... Maar ik bleek het inderdaad erg fijn te vinden. Als je depressief bent voel je vaak lamlendig. Het is dan heerlijk om écht moe te zijn, gewoon fysiek moe, zoals na het hardlopen. Ik ging me in het algemeen wat fitter voelen, zeker toen ik vaker ging sporten, en als je fit bent kun je de wereld beter aan. In de VS schijnt hardlopen zelfs een echte therapie te zijn: running therapy...”

Besteed aandacht aan uw sociale contacten

Goede contacten met anderen blijken een sterk middel om stress te voorkómen. Liefde en vriendschap behoren tot de beste dingen in het leven. Bij vrienden kunt u zichzelf zijn. U hoeft geen schijn op te houden of bang te zijn dat ze u afwijzen. Ze kunnen u met raad en daad bijstaan in moeilijke tijden.

Het vervelende is dat sociale contacten erg onder een dwangstoornis kunnen lijden. De familie en naasten hebben vaak last van de dwangneigingen. Bovendien houden veel mensen hun dwangstoornis verborgen, uit schaamte, zodat ze er niet met vrienden over praten.

Doe dingen waar u plezier in heeft

Zeker in tijden van drukte en spanning schieten de ‘leuke dingen’ er snel bij in. We zeggen een avondje theater af omdat we willen overwerken, we slaan het voetbal over omdat er nog zoveel klussen gedaan moeten worden, we gaan toch maar weer naar een verplichte verjaardag in plaats dat we een strandwandeling maken…

Maak er een punt van om regelmatig dingen te doen die u leuk en ontspannend vindt. Een sport doen, in de tuin werken, met vrienden uit eten, naar de film, enzovoort. Het maakt niet uit wat u doet, als u er maar plezier aan beleeft.

“Een grote fout is om zaterdagavond op de bank te zitten en te denken: ik ben veel te moe om uit te gaan... Voordat je het weet zit je een paar uur suffig televisie te kijken. Je kunt beter uitgaan, ook al ben je moe, want als je plezier hebt vergeet je je moeheid. En van een leuke avond knap je heel wat meer op dan van dat bankzitten voor de treurbuis...”

Een dwangstoornis kan het doen van plezierige dingen overigens behoorlijk dwars zitten. Soms zijn ‘leuke dingen’ gewoon niet mogelijk, bijvoorbeeld omdat u er geen energie meer voor heeft. Het komt ook geregeld voor dat mensen met een dwangstoornis last hebben van depressie, waarvan het kenmerk is dat alle plezier verdwenen is.